Uzmanlar uyardı: Marmara Denizi’nde yeni tehlike

Balıkesir’de Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, Marmara Denizi’nde yapılan kaçak denizkestanesi avcılığının deniz ekosistemine önemli ziyanlar vereceğini söyledi. Sarı, kaçak denizkestanesi avcılığı nedeniyle makrofitlerin süratle çoğalacağını ve oksijensiz alanlar oluşacağını, bunun da deniz altındaki hayatı yok edeceğini kaydetti.

Marmara Denizi’nde yapılan kaçak denizkestanesi avcılığı, deniz ekosistemini riske sokmaya başladı. Bir kısmı yahut tamamı su içinde yaşayan, suda hür yüzen ve çıplak gözle görülebilecek büyüklüğe sahip yüksek yapılı su bitkileri olan makrofitlerin artışını denetim altında tutan denizkestaneleri, böylece su altındaki oksijen akışının istikrarını de sağlıyor.

Denizkestanelerinin avlanmasıyla makrofitlerin çok çoğaldığını belirten Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, kaçak avlanma sürerse deniz ekosisteminin ziyan göreceğini kaydetti. Makrofitlerin çok çoğalması nedeniyle denizde oksijensiz alanlar oluşabileceğine değinen Sarı, “Denizkestaneleri, Marmara Denizi için çok kıymetli bir canlı topluluğu zira denizkestaneleri, makrofitleri denetim altında tutan en değerli organizma kümelerinden bir tanesi. Denizdeki makrofitler, denizi kirlettiğimiz için çoğaldılar.

Marmara Denizi’ne daima kirlilik gönderdiğimiz için, azot ve fosfor yükünü azaltmak için çoğaldılar. Bunların çoğalması; bir taraftan balık ve başka organizmalar için saklanma, barınma yeri ama öbür taraftan da deniz ekosisteminin tam değişmesine neden oluyor münasebetiyle bunların denetim edilmesi gerekiyor” dedi.

Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı

‘DENİZKESTANESİ TOPLAMA FURYASI BAŞLADI’

Müsilaj sonrası makrofitlerin daha da arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Sarı, şöyle konuştu:

“Müsilaj sonrasında azot ve fosfor yükünün fazla olmasına bağlı olarak makrofitler tabanda çok çok arttı. Çabucak bunun akabinde da denizkestaneleri çoğaldılar zira bunları yiyecekler, denetim edecekler, onların popülasyonu deniz ekosistemi içerisinde olması gerektiği istikrarda kalacak ancak enteresan bir biçimde şubat ayı üzere bir furya başladı.

İnsanlar ağır halde denizkestanesi toplamaya başladı. Bakanlığın yaptığı bir düzenlemede Marmara Denizi’nden de denizkestanesi toplanacağı istikametinde bir karar çıktı. Buna itiraz ettik. TÜBİTAK liderimizin başkanlığında oluşturulmuş olan Müsilaj Bilim Heyeti var. Bilim Şurası olarak bir hazırlık yaptık. Yanlış olduğunu Tarım Bakanlığı’na bildirdik. Çabucak bunun gerisinden Tarım Bakanlığı, Marmara Denizi’nde denizkestanesi avcılığını tekrar yasaklamış oldu.

Bu hakikat, isabetli bir karar ancak bir sürü işte olduğu üzere çok düzgün kararlar alıyoruz, çok âlâ kanunlar çıkarıyoruz, çok güzel düzenlemeler yapıyoruz lakin bunları olması gerektiği üzere uygulayamıyoruz.”

‘KARAYA ÇIKARMADAN İŞLEYİP, KAVANOZLARA DOLDURUYORLAR’

Devletin tüm ünitelerinin kaçak denizkestanesi avcılığıyla çaba etmesi gerektiğine işaret eden Prof. Dr. Sarı, “Denizkestaneleri dalgıçlar tarafından avlanıyor, karaya çıkarılmadan çabucak işleniyor ve kavanozlara dolduruluyor. Hasebiyle balıkçı limana döndüğünde, kasalarında denizkestanesi görmüyorsunuz zira denizkestanesinin daha çok yumurtaları alınıyor, bunlar kavanozlara dolduruluyor, bir çantanın içinde çabucak ihracatı yapacak olan firmaya teslim ediliyor. Bunun önüne geçmemiz gerekiyor.

Aksi takdirde Marmara Denizi ekosistemi, geri döndürülemez formda tahrip olmasının yolunu açmış oluruz. Denizkestaneleri azaldığı vakit makrofit çoğalır. Makrofitlerin çoğalması, sığ ışıklı bölgede oksijensiz yoksul bölgelerin oluşmasına neden olur zira çok çoğalma makrofitlerin, ürettiğinden daha fazla gece oksijen tüketmesine neden olur. Bu da o bölgelerde meyyit zonların ortaya çıkmasına neden olur hasebiyle birbirine kontaklı bir sistemden bahsediyoruz.

Denizkestanesini korursak, onlar makrofitleri denetim eder. Denizkestanesi o bölgede bol olduğu için mırmır başta olmak üzere bu organizmalarla beslenen balık tipleri çoğalır. Onlar çoğaldığında denizanası üzere deniz ekosisteminde ağırlaşmış olan cinslerin, jelimsi organizmaların sayıları azalmaya başlar. Böylelikle Marmara Denizi ardışık olarak güzelleşmeye hakikat gitmiş olur” diye konuştu.

‘TEDBİR ALMAMIZ GEREK’

Kanuni düzenlemeye ek olarak caydırıcı önlemler alınması gerektiğini de vurgulayan Prof. Dr. Sarı, “Ne olursunuz, tüm yetkililerimizden acil tedbir almalarını istirham ediyoruz. Tarım Bakanlığı’nın üniteleri, vilayet ve ilçe müdürlüklerimiz bunun farkındalar.

Sahil Güvenlik Komutanlığı’mız, kıyı güvenliğin olmadığı bölgelerde jandarma ve etraf timlerimizin daima birlikte, koordineli bir formda denizkestanesi avcılığını önlemeye yönelik faaliyetlere katılması gerekiyor. Çok acil olarak tedbir almamız lazım. Yoksa yasal düzenlemenin yapılmış olması, çok fazla bir şeyi değiştirmedi. Derhal süratli bir halde önlem almamız gerekiyor” dedi. (DHA)